Çok Parçalı Çok Partili Siyaset: Yeni Parti Siyasî Yelpazenin Neresine Oturacak?

Bu yazı, Cumhurbaşkanlığı Hükûmet Sistemi’ne geçildikten sonra azalması beklenen parçalı siyasal yapının neden azalmadığını ve Yeni Parti’nin kuruluşuyla birlikte siyasal yelpazenin nasıl yeniden tanımlandığını ele alıyor. %50+1 şartı, büyük partiler kadar küçük partileri de stratejik aktör hâline getirdiği için bugün %2–3 oy oranına sahip bir parti dahi seçim sonucunu etkileyebiliyor. Yazının ilk savı, bir partinin bölünmesinin iki ayrı rekabet alanı doğurduğudur: liderlik ve örgüt üzerindeki kısa vadeli mücadele ile seçmen tabanının paylaşılması üzerindeki uzun soluklu mücadele. İkincisi yıllarla ölçüldüğü için bölünmenin gerçek sonucu ancak birkaç seçim döngüsü sonunda görülecektir. GENAR araştırmasının bulguları, yeni partinin konumlanmasına ilişkin toplumsal beklentiyi ortaya koyuyor. Seçmenin %51,8’i partinin merkez siyasete yakın durmasını, %41,4’i CHP çizgisine benzer bir konumu, %36’sı ise CHP’nin solunda bir yeri savunuyor; CHP’lilerin %71’i ise partinin mevcut çizgisini koruması gerektiğini düşünüyor. Yazı, klasik sağ–sol ayrımının ve dört eğilim (milliyetçi, muhafazakâr, liberal, sosyal demokrat) yaklaşımının bugünkü Türkiye sosyolojisini açıklamaya yetmediğini savunuyor; Cumhur İttifakı, CHP ve DEM Parti tabanlarının her birinin kendi içinde geniş ve katmanlı bir yelpaze barındırdığını gösteriyor. CHP’nin bünyesinde milliyetçiler, ulusalcılar, sosyal demokratlar ve sağ kökenli seçmenler bir arada bulunurken parti kimliğini bugün klasik sol düşünceden çok modern yaşam tarzı, laiklik ve Atatürkçülük belirliyor. Ayrıca AK Parti deneyiminin yeni partiler için örnek olamayacağı, dönemin şartları ile kadro ve liderlik birikiminin eş zamanlı olarak yeniden bir araya gelemeyeceği vurgulanıyor. Son bölüm, 15 Temmuz darbe girişiminin onuncu yılında FETÖ’ye ilişkin toplumsal algıyı inceliyor. Halkın %69,5’i örgütü hâlâ tehlikeli buluyor; bu oran AK Parti, MHP ve CHP seçmenlerinde %70 civarında, DEM Parti seçmenlerinde %51 düzeyinde. GENAR’ın darbe sonrası araştırmasında halkın %65’inin o gece sokağa çıktığı, %95’inin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın darbe karşıtı duruşunu desteklediği tespit edilmişti. Yazı, FETÖ tehdidine karşı AK Parti, MHP ve CHP tabanlarında oluşan tutum yakınlığını siyasal yelpazenin tamamına yayılmış bir ortak zemin olarak değerlendiriyor.