Türkiye–Irak ekonomik ilişkileri, petrol boru hattı merkezli geleneksel yapının ötesine geçen yeni bir döneme giriyor. Enerji üretimi, ulaştırma altyapısı, lojistik, dış ticaret ve karşılıklı yatırımlar artık aynı stratejik çerçevenin parçaları olarak ele alınıyor. Kalkınma Yolu Projesi, geçici petrol taşıma düzenlemesi ve Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nın Irak’taki üretim faaliyetlerine katılımı, Türkiye’nin yalnızca transit ülke değil Irak’ın üretim, ticaret ve lojistik süreçlerinde daha etkin bir ortak olma arayışını gösteriyor. Bu çalışma, söz konusu dönüşüme yönelik toplumsal algıyı GENAR’ın 2.200 katılımcıyla gerçekleştirdiği saha araştırması verileriyle inceliyor.
GENAR araştırması, kamuoyunda bu iş birliğine yönelik genel olarak olumlu fakat temkinli bir beklenti bulunduğunu ortaya koyuyor. Katılımcıların %64,2’si, enerji ve ulaştırma projelerinin Türkiye’ye belirli bir alanda katkı sağlayacağını düşünüyor. Irak ile ekonomik iş birliğinin Türkiye’ye olumlu katkı sağlayacağını düşünenlerin oranı ise toplamda %54,6, geçerli yanıtlar içinde %61,2 (5’li ölçekte ortalama puan 3,42). Buna karşılık Türkiye kamuoyunda en önemli katkının hangi alanda görüleceği konusunda ortak bir kanaat oluşmamış durumda. Dış ticaret ve ihracat %18,6, istihdam ve ekonomik büyüme %18,3 ile öne çıkarken “Fikrim yok” yanıtı da %18,6 düzeyinde seyrediyor. Kalkınma Yolu’nun en büyük kazanımı sorusunda ise en yüksek oran %23,4 ile yine “Fikrim yok” seçeneğinde gerçekleşiyor. İki ülke arasındaki genel iş birliği hakkındaki soru katılımcılar arasında daha yüksek düzeyde bir olumlu yanıt üretirken somut katkı alanları sorulduğunda yanıtlar dış ticaret, istihdam, enerji ve lojistik arasında dağılıyor.
Türkiye’nin bölgesel bir enerji ve ticaret koridoruna dönüşmesini güçlü biçimde mümkün görenlerin oranı %39,2. Bu dönüşümü kısmen mümkün görenlerle birlikte oran %70,7’ye ulaşsa da “Kısmen” seçeneğinin %31,5 düzeyinde gerçekleşmesi, kamuoyundaki iyimserliğin büyük ölçüde şartlara bağlı olduğunu gösteriyor. Genel tablo, iki ülke arasındaki iş birliğine verilen güçlü desteğin, somut kazancın nasıl oluşacağı konusunda henüz ortak bir toplumsal anlatıya dönüşmediği şeklinde oluşuyor. Kısacası kamuoyunda güçlü bir beklenti ile dağınık bir kazanç algısı bir arada bulunuyor; bu da geçici enerji düzenlemelerinin kalıcı bir kurumsal çerçeveye ve koridorun katma değer üreten bir ticaret mimarisine dönüşüp dönüşemeyeceğini dönüşümün asıl sınavı hâline getiriyor.